środa, 18 listopada 2026
Bezpieczeństwo

Pasy dla instruktorów i egzaminatorów: wyjątek bez zgody UE?

Polskie przepisy zwalniają instruktorów i egzaminatorów z zapinania pasów. Sprawdź, dlaczego ten wyjątek budzi wątpliwości co do zgodności z prawem UE.

Autor: Agnieszka Rutkowska, 17 października 2026
Interior view of a car during rainy weather, emphasizing safety with visible seat belt and driver focused on road.
Fot. freestocks.org / Pexels · Pexels License

Polskie prawo pozwala instruktorom nauki jazdy oraz egzaminatorom na prawo jazdy nie zapinać pasów bezpieczeństwa w trakcie wykonywania obowiązków. Wyjątek wynika z art. 39 Prawa o ruchu drogowego, ale jego zgodność z prawem Unii Europejskiej jest od lat podważana, a resort infrastruktury nie przedstawił dokumentów potwierdzających akceptację Komisji Europejskiej.

Ten temat dotyczy każdego, kto zdaje prawo jazdy, uczy się jeździć lub szkoli kierowców. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega wyjątek, dlaczego budzi wątpliwości i jakie daty mają znaczenie dla oceny całej sprawy.

Na jakiej podstawie instruktor i egzaminator mogą nie zapinać pasów?

Podstawą wyjątku jest art. 39 Prawa o ruchu drogowego. Przepis pozwala instruktorowi nauki jazdy prowadzić pojazd bez zapiętych pasów, a ta sama możliwość przysługuje egzaminatorowi przeprowadzającemu egzamin na prawo jazdy.

Zwolnienie ma charakter szczególny, ponieważ w ogólnym porządku prawnym kierowcy i pasażerowie powinni korzystać z pasów. Wyjątek dla osób prowadzących zajęcia i egzaminy wynika z praktyki pracy na drodze, w której instruktor często musi szybko reagować, sięgać do urządzeń sterujących lub obserwować jazdę kursanta.

Jak działa wyjątek w praktyce?

Zwolnienie obejmuje wyłącznie wykonywanie obowiązków zawodowych. Nie oznacza ono ogólnej zgody na jazdę bez pasów w prywatnych podróżach, a dla rodziców wożących dzieci nie ma tu znaczenia.

Dlaczego wyjątek budzi wątpliwości prawne?

Problem nie dotyczy samego istnienia zwolnienia, lecz jego źródła w prawie unijnym. Podstawą obowiązku zapinania pasów w UE jest dyrektywa 91/671/EWG, a według brd24.pl dodatkowe odstępstwa od jej zasad są dopuszczalne wyłącznie za zgodą Komisji Europejskiej.

Dyrektywa 91/671/EWG i wymóg zgody Komisji

Dyrektywa przewiduje możliwość odstępstw, ale kluczowe jest rozróżnienie ich rodzaju. Odstępstwo medyczne nie wymaga zgody KE. Inne, dodatkowe wyjątki muszą uzyskać formalną akceptację Komisji.

Zwolnienie instruktorów i egzaminatorów należy do tej drugiej kategorii. Według brd24.pl Polska nie złożyła wniosku o akceptację, a DG MOVE – departament Komisji Europejskiej – nie posiada dokumentów potwierdzających taką zgodę.

Argument resortu: przepis sprzed akcesji

Ministerstwo Infrastruktury tłumaczy, że przepis powstał przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, a więc w okresie, w którym dyrektywa nie obowiązywała kraju. Rzeczniczka resortu, Anna Szumańska, uzasadnia wyjątek jego funkcjonalnym charakterem.

Argumentacja ta wymaga jednak sprawdzenia w dokumentach traktatowych, co opisujemy niżej.

Co mówi Akt przystąpienia?

Akt przystąpienia z 2003 roku reguluje, które przepisy wspólnotowe obowiązują nowe państwa członkowskie od razu, a które wymagają okresów przejściowych. W jego załączniku XII nie ma dyrektywy 91/671/EWG na liście odstępstw. To oznacza, że Polska nie uzyskała w tym akcie trwałej podstawy do zwolnienia.

Jak wygląda chronologia sprawy?

Poniższa tabela zestawia kluczowe daty i dokumenty, które pojawiają się w sprawie. Pozwala ona zobaczyć, gdzie kończy się argumentacja resortu, a zaczynają wątpliwości.

Wydarzenie / dokumentZnaczenie dla sprawy
Akt przystąpienia z 2003 r. (art. 2, 53, 54)Określa warunki wejścia Polski do UE
Załącznik XII Aktu przystąpieniaBrak dyrektywy 91/671/EWG na liście odstępstw
1 maja 2004 r.Przystąpienie Polski do UE
Notyfikacja PoRD w EUR-LexWskazuje PoRD jako środek wdrażający dyrektywę
Nowelizacja PoRD sprzed 11 latWprowadza wyjątek dla żandarmerii wojskowej
Tabela zgodności z prawem UE w nowelizacjiOdwołuje się do art. 6 dyrektywy, oznacza „częściową transpozycję”
Pytania redakcji brd24.pl do ministerstwaWysłane w sierpniu bieżącego roku

Warto zwrócić uwagę na dwa szczegóły. Po pierwsze, sama notyfikacja przepisu w bazie EUR-Lex nie jest równoznaczna z zgodą Komisji na konkretny wyjątek. Po drugie, tabela zgodności w nowelizacji sama wskazuje na konieczność akceptacji KE, a jednocześnie opisuje transpozycję jako częściową.

Czy resort przedstawił daty kluczowych kroków?

Ministerstwo Infrastruktury nie podało daty wystąpienia do Komisji Europejskiej ani daty jej decyzji. Bez tych informacji trudno ocenić, czy procedura w ogóle została uruchomiona. Brak tych danych w połączeniu z brakiem dokumentów po stronie DG MOVE sprawia, że pytanie o status wyjątku pozostaje otwarte.

Według brd24.pl problem istnieje od około 22 lat, czyli od momentu, gdy Polska stała się członkiem Unii Europejskiej. Serwis określa więc przepis jako niezgodny z prawem UE, a resort odpowiada, że nie naruszał zobowiązań międzynarodowych.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla kursanta i kierowcy najważniejsze jest rozróżnienie między zasadami obowiązującymi w praktyce a ich statusem prawnym. Wyjątek dla instruktorów i egzaminatorów istnieje w polskim Prawie o ruchu drogowym i nie został formalnie zakwestionowany przez polskie organy. Jednocześnie jego zgodność z dyrektywą 91/671/EWG pozostaje przedmiotem sporu, a zgody Komisji nie widać w dostępnych dokumentach.

Praktycznie oznacza to, że przy zajęciach i egzaminach jazda bez pasów przez instruktora czy egzaminatora nie stanowi naruszenia przepisów krajowych. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady bezpieczeństwa: zapinanie pasów chroni przed skutkami wypadku niezależnie od tego, kto siedzi za kierownicą. Kursanci i rodzice powinni też pamiętać, że zwolnienie dotyczy wyłącznie wskazanych funkcji zawodowych, a nie wszystkich przejazdów.

Najczęstsze pytania

Czy instruktor nauki jazdy może jeździć bez zapiętych pasów?

Tak, art. 39 Prawa o ruchu drogowym pozwala instruktorowi nauki jazdy nie zapinać pasów podczas prowadzenia zajęć. Ten sam wyjątek obejmuje egzaminatora na prawo jazdy.

Czy egzaminator na prawo jazdy może nie zapinać pasów?

Tak, wyjątek w polskim prawie dotyczy również egzaminatora. Jego podstawą jest ten sam przepis Prawa o ruchu drogowym, który zwalnia instruktora.

Dlaczego wyjątek dla instruktorów jest kwestionowany?

Dyrektywa 91/671/EWG dopuszcza dodatkowe odstępstwa wyłącznie za zgodą Komisji Europejskiej. Według brd24.pl Polska nie wystąpiła o taką akceptację, a DG MOVE nie potwierdza istnienia zgody.

Czy wyjątek medyczny z pasów wymaga zgody Komisji Europejskiej?

Nie, odstępstwo medyczne od obowiązku zapinania pasów nie wymaga zgody KE. Problem dotyczy wyłącznie odstępstw o charakterze dodatkowym, takich jak zwolnienie instruktorów i egzaminatorów.

Kiedy Polska przystąpiła do Unii Europejskiej?

Polska przystąpiła do UE 1 maja 2004 roku. Od tej daty obowiązuje w kraju dyrektywa 91/671/EWG wraz z zasadami dotyczącymi odstępstw.

Na podstawie: brd24.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.